19679

17001

كارشناسي ارشد

ارزيابي و آمايش سرزمين

اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان

1402

هفت، 82ص.

1403/06/18

كتابنامه

علوم و مهندسي محيط زيست

مهندسي منابع طبيعي

1403/06/27

23058315

اخيرا دانشمندان ازريابي و پيش بيني اثرات تغييرات اقليمي بر جنگل‌ها را كه به عنوان ريه‌هاي كره زمين عمل ميكنند بسيار مهم مي‌شمارند. از جمله جنگل‌هاي مهم جنگل‌هاي مانگرو هستند كه از اهميت اكولوژيكي، اقتصادي و اجتماعي بالايي برخوردارند. جنگل‌هاي مانگرو عموما در مناطق حاره و پرباران مي‌رويند اما مانگروهاي ايران در سواحل جنوبي با اقليمي گرم و خشك حضور دارند و تغييرات اقليمي مي‌تواند اثرات بيشتري بر اين زيستگاه داشته باشد، بنابراين، مطالعات بيشتري در خصوص رشد اين درختان و نحوه عملكرد آنها در مواجهه با تغييرات اقليمي نياز است. جهت بررسي اثرات تغييرات اقليمي بر جنگل‌هاي مانگرو در جنوب ايران، دو گونه درختي حرا (Avicennia marina) و چندل (Rhizophora mucronata) انتخاب شدند. به طور كلي 25 ديسك چندل در خور آذيني در نزديكي بندر سيريك و 40 ديسك حرا در شمال جزيره قشم در سال 1398 نمونه‌برداري شد. در اين پژوهش، تعداد پنج نمونه ديسك حرا (دست‌كاشت) و پنج ديسك طبيعي و پنج ديسك دست‌كاشت از گونه چندل براي انجام مطالعات گاهشناسي انتخاب شدند. هدف از اين مطالعه توليد گاهشناسي آوندي براي هر دو گونه مورد مطالعه بر اساس پارامترهاي آوندي و تلفيق آنها با بررسي‌هاي آناتوميك جهت شناسايي مرز دواير رشد سالانه بود . ابتدا از هر ديسك، بزرگترين و كوچكترين شعاع رشد بريده و از آن‌ها اسلايدهايي براي تهيه تصاوير ميكروسكوپي آماده شد. پس از تحليل تصاوير در ROXAS با استفاده از كدنويسي در محيط نرم‌افزار R روند تغييرات پارامترهاي آوندي از جمله تراكم آوندي، اندازه آوندي و درصد پوشش آوندي كمي شد. با استفاده از تصاوير ميكروسكوپي به‌دست آمده امكان بررسي‌هاي آناتوميك فراهم شد. در گونه حرا رشد تكه‌اي و انواع مدل ظاهري در نوارهاي كامبيوم كه در مطالعات پيشين در نقاط مختلف دنيا انجام شده‌بود مطابقت داشت. در گونه چندل نيز وجود صفحات اسكالاري‌فرم و تايلوزيس تاييد شد كه مطابق با نتايج ساير مطالعات درباره اين گونه در زيستگاه‌هاي ديگر بود. در مقايسه آناتومي دو گونه، تفاوت در نوع تجمع آوندي كاملا مشهود بود. در نمونه‌هاي چندل طبيعي تجمع آوندي به صورت توده‌اي بود درحالي‌كه در آوندها در نمونه‌هاي حرا به شكل زنجيره‌اي يا خطي تجمع داشتند. همچنين، با استفاده از تطابق‌ تصاوير ميكروسكوپي تهيه‌شده، تصاوير اسكن‌شده از سطح ديسك و نمودار روند تغييرات آوندي در طول شعاع رشد نقاط شروع چوب بهاره و چوب پاييزه مشخص شد. سپس، پهناي چوب بهاره، چوب پاييزه و حلقه رشد سالانه در هر سال به‌دست ‌آمد. پس از بررسي بيشتر در اين بخش، دو الگوي تكرارشونده در خصوص مكان شروع چوب پاييزه رويت‌شد: 1) اگر دندانه وجود نداشته‌باشد محل شروع چوب پاييزه احتمالا از نقطه قعر (صفر) تا 33 درصد به سمت اوج روي نمودار تغييرات تراكم آوندي است. 2) در حضور دندانه، نقطه شروع چوب پاييزه احتمالا در حد‌فاصل نقطه عطف اول و اوج قرار دارد. به علاوه در بخش ديگري از اين پژوهش، در مقايسه پارامترهاي آوندي، مشخص شد كه اگر با افزايش تراكم آوندي اندازه آوندي كاهش يابد، عامل محدود كننده ميزان درصد پوشش آوندي تراكم آوند خواهدبود. از آن‌جايي كه مطالعات آناتوميك اندكي روي گونه‌هاي درختي مانگرو در سواحل خليج فارس و درياي عمان انجام‌شده، اين پژوهش مي‌تواند نقطه شروعي براي مطالعه بيشتر دو گونه مذكور در خصوص آناتومي و مطالعات گاهشناسي درختي و همچنين، دخيل‌كردن پارامترهاي اقليمي و محيطي در اين مطالعات و بررسي اثرات آن‌ها باشد.

Recently, scientists consider the assessment and prediction of climate change effects on forests, which act as the lungs of the Earth, to be very important. Among the important forests are mangrove forests, which are ecologically, economically, and socially significant. Mangrove forests generally thrive in humid and rainy regions, but Iranian mangroves are present on the southern coasts with a warm and dry climate. Climate change can have more significant effects on these habitats; therefore, further studies are needed on the growth of these trees and their response to climate change. To investigate the effects of climate change on mangrove forests in southern Iran, two tree species, Avicennia marina and Rhizophora mucronata, were selected. In general, 25 Rhizophora mucronata discs were sampled near Bandar Sirik and 40 Avicennia marina discs were sampled in the northern part of Qeshm Island in 2019. In this study, five Avicennia marina (planted) and five natural discs, along with five Rhizophora mucronata planted discs, were selected for dendrochronological studies. The aim of this study was to produce dendrochronology for both species based on vessel parameters and combine them with anatomical studies to identify the boundaries of annual growth rings. Initially, the largest and smallest growth radii were cut from each disc, and slides were prepared for microscopic imaging. After analyzing the images in ROXAS using coding in R software, the trends of changes in vessel parameters, including vessel density, vessel size, and vessel coverage percentage, were quantified. The obtained microscopic images allowed for anatomical investigations. In Avicennia marina species, fragmentary growth and various morphological appearances in cambium bands, consistent with previous studies in different parts of the world, were observed. In Rhizophora mucronata species, the presence of scalariform perforation plates and tyloses was confirmed, consistent with results from other studies on this species in other habitats. In comparing the anatomy of both species, a clear difference in the type of vessel accumulation was observed. In natural Rhizophora mucronata samples, vessel accumulation was clumped together, while in Avicennia marina samples, vessels were arranged in a chain-like or linear manner. Additionally, by using the acquired microscopic images, scanned images of the disc surface and the trend chart of vessel changes along the growth radius were examined to identify the start points of springwood and autumn wood. Furthermore, the width of springwood, autumn wood, and annual growth rings for each year was determined. In another part of this study, it was revealed that if vessel density increases, vessel size decreases, acting as a limiting factor affecting the percentage of vessel coverage. Since there have been few anatomical studies on mangrove tree species on the coasts of the Persian Gulf and the Sea of Oman, this research can serve as a starting point for further studies on these two species regarding anatomy and dendrochronological studies. Additionally, incorporating climatic and environmental parameters into these studies and investigating their effects could provide valuable insights.

حسين مرادي , Hans-Peter Kahle

Dominik Stangler

محمدحسين اهتمام , محسن احمدي