شماره مدرك
21068
شماره راهنما
18070
پديد آورنده
شيريان، پوريا
عنوان
بررسي يكنواختي سامانه آبياري عقربه اي و اثر آن بر شوري خاك و عملكرد محصول كلزا (مطالعه مورد : شركت كشت و صنعت قيام اصفهان)
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
گرايش تحصيلي
آبياري و زهكشي
محل تحصيل
اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
سال دفاع
1404
صفحه شمار
هفده، 78ص. :مصور، جدول، نمودار
توصيفگر ها
آبياري باراني , ماشين آبياري , كلزا , شوري , نيترات باقيمانده در خاك , دبي آبپاش
تاريخ ورود اطلاعات
1405/03/04
كتابنامه
كتابنامه
رشته تحصيلي
علوم و مهندسي آب
دانشكده
مهندسي كشاورزي
تاريخ ويرايش اطلاعات
1405/03/04
كد ايرانداك
23216728
چكيده فارسي
در اكثر مزارع كشاورزي ايران سامانه آبياري باراني سنترپيوت يك روش حرفهاي در آبياري نوين است كه گاهاً طراحي يا اجراي نادرست اين سامانه بازده واقعي را كاهش ميدهد كه باعث عدم توزيع آب در طول لترال، عدم يكنواختي پخش و ايجاد شرايط ماندابي يا رواناب ميشود. ارزيابي ماشينهاي آبياري سنترپيوت يك ابزار مديريتي است كه اين امكان را فراهم ميكند كه بتوان با استفاده از منابع و امكاناتي كه در مزرعه در دسترس است از بهترين عملكرد استفاده كرد. متاسفانه در بيشتر مزارع كشاورزي ايران سامانههاي آبياري پس از اجرا، تحت نظارت و به صورت علمي مورد استفاده و بهرهبرداري قرار نميگيرند. در اين خصوص يكي از مهمترين موارد ارزيابي ميداني اين سامانهها، پس از اجرا و بهرهبرداري است. به اين منظور در مزرعه شركت كشت و صنعت قيام اصفهان دو سامانه آبياري سنترپيوت موجود مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين ارزيابي متوسط شاخصهاي ضريب يكنواختي كريستين-سن CU(C)، ضريب يكنواختي توزيع DU، ضريب يكنواختي هيمن و هينCU(H) ، بازده پتانسيل كاربرد در ربع پايين PELQ و بازده واقعي كاربرد در ريع پايينAELQ براي دو ماشين آبياري به ترتيب برابر با 67% ، 57% ، 65% ، 45% و 54% محاسبه شده است. تحليل نتايج بدست آمده و مقايسه آن با محدوده مجاز شاخصهاي بدست آمده نشان داد، اين دو سامانه از كارايي قابل قبولي برخوردار نبودند. از مهمترين دلايل كارايي نامناسب سامانه آبياري مورد مطالعه، ميتوان به عدم مديريت صحيح، فرسودگي و خرابي تجهيزات آبياري (از جمله آبپاشها، رگلاتور فشار و غيره)، فشار و دبي نامناسب آبپاشها، عدم دانش كافي در استفاده بهينه از سامانه و سرعت بالاي وزش باد در منطقه اشاره كرد. همچنين نتايج حاصل از پژوهش نشان داد كه حجم آب خروجي از اسپنها با يكديگر متفاوت است، به طوري كه بيشترين و كمترين حجم آب خارج شده به ترتيب در اولين و آخرين اسپن مشاهده شد، بنابراين با توجه به عدم توزيع يكنواخت حجم آب در سامانه آبياري سنترپيوت مورد مطالعه، به منظور بررسي ميزان نيترات باقيمانده در خاك، شوري عصاره اشباع خاك و عملكرد گياه كلزا در زير اسپن هاي مختلف نمونه برداري و براي مقايسه ميانگين آنها از طرح آماري بلوك هاي كاملاً تصادفي استفاده شد. نتايج نشان داد كه در اسپن اول با دريافت آب زيادتر داراي بيشترين وزن خشك كلزا (19/1كيلوگرم بر متر مربع) و كمترين شوري عصاره اشباع خاك (67/1 دسي زيمنس بر متر) وكمترين ميزان نيترات باقيمانده در خاك (4/93 ميليگرم بر كيلوگرم) بوده و اسپن آخر با دريافت آب كمتر داراي كمترين وزن خشك كلزا (44/0كيلوگرم بر متر مربع) و بيشترين شوري عصاره اشباع خاك (33/3 دسي زيمنس بر متر) و ميزان نيترات باقيمانده در خاك (2/203 ميليگرم بر كيلوگرم) ميباشد و اختلاف معني داري در سطح 1 درصد بين پارامترهاي فوق در اسپن هاي مختلف وجود دارد. بنابراين توصيه ميشود براي دستيابي به عملكرد يكنواختتر محصول در تمام اسپن هاي مختلف سامانه آبياري سنترپيوت از ابزارهاي مديريتي دقيق و برخط متناسب با شرايط كشت و اقليم منطقه استفاده شود.
چكيده انگليسي
In most agricultural fields in Iran, the center pivot sprinkler irrigation system is considered a professional method in modern irrigation. However, improper design or implementation of this system can reduce its actual efficiency, resulting in inadequate water distribution along the lateral, non-uniform application, and conditions such as waterlogging or runoff. The evaluation of center pivot irrigation machines serves as a valuable management tool that allows optimal utilization of available resources and facilities on the farm. Unfortunately, in many Iranian agricultural farms, irrigation systems are not scientifically operated or maintained under proper supervision after installation. Therefore, one of the most important aspects of managing these systems is field evaluation after implementation and operation. To address this issue, two center pivot irrigation systems at the Ghiam Agricultural and Industrial Company farm in Isfahan were evaluated. The average values of the performance indicators, including Christiansen’s Uniformity Coefficient (CU(H)), Distribution Uniformity (DU), Heermann and Hein Uniformity Coefficient (CU(H)), Potential Application Efficiency of the Low Quarter (PELQ), and Actual Application Efficiency of the Low Quarter (AELQ), were calculated for the two systems as 67%, 57%, 65%, 45%, and 54%, respectively. Analysis of these results and comparison with theacceptable ranges for the indicators showed that both systems lacked satisfactory performance. The main reasons for the poor efficiency of the studied irrigation systems were improper management, deterioration and malfunction of irrigation equipment (such as sprinklers and pressure regulators), inappropriate sprinkler pressure and discharge, insufficient knowledge of optimal system operation, and high wind velocity in the area. Additionally, the study indicated that the water discharge volume varied among different spans, with the highest discharge observed in the first span and the lowest in the last span. Considering the non-uniform water distribution across the system, soil sampling was carried out under different spans to measure residual nitrate concentration, soil salinity (saturated extract), and canola crop yield. A Completely Randomized Block Design (CRBD) was used to compare the mean values. Results demonstrated that the first span, receiving more irrigation water, had the highest canola dry weight (1.19 kg/m²), the lowest soil salinity (1.67 dS/m), and the lowest residual nitrate in soil (93.4 mg/kg). In contrast, the last span, receiving the least water, exhibited the lowest canola dry weight (0.44 kg/m²), the highest salinity in the saturated extract (3.33 dS/m), and the highest soil nitrate concentration (203.2 mg/kg). A significant difference at the 1% level was found among these parameters under the different spans. Therefore, it is recommended that precise and real-time management tools, tailored to the local cropping and climatic conditions, be employed to achieve more uniform crop performance across all spans of the center pivot irrigation system.
استاد راهنما
محمد مهدي متين زاده , محمد شايان نژاد
استاد مشاور
مهدي قيصري , مهدي پناهي
استاد داور
علي قاسمي , منوچهر حيدرپوراسفرجاني