• شماره مدرك
    21068
  • شماره راهنما
    18070
  • پديد آورنده

    شيريان، پوريا

  • عنوان

    بررسي يكنواختي سامانه آبياري عقربه اي و اثر آن بر شوري خاك و عملكرد محصول كلزا (مطالعه مورد ‌: ‌شركت كشت و صنعت قيام اصفهان)

  • مقطع تحصيلي
    كارشناسي ارشد
  • گرايش تحصيلي
    آبياري و زهكشي
  • محل تحصيل
    اصفهان : دانشگاه صنعتي اصفهان
  • سال دفاع
    1404
  • صفحه شمار
    هفده، 78ص. :مصور، جدول، نمودار
  • توصيفگر ها

    آبياري باراني , ماشين آبياري , كلزا , شوري , نيترات باقيمانده در خاك , دبي آبپاش

  • تاريخ ورود اطلاعات
    1405/03/04
  • كتابنامه
    كتابنامه
  • رشته تحصيلي
    علوم و مهندسي آب
  • دانشكده
    مهندسي كشاورزي
  • تاريخ ويرايش اطلاعات
    1405/03/04
  • كد ايرانداك
    23216728
  • چكيده فارسي
    در اكثر مزارع كشاورزي ايران سامانه آبياري باراني سنترپيوت يك روش حرفه‌اي در آبياري نوين است كه گاهاً طراحي يا اجراي نادرست اين سامانه بازده واقعي را كاهش مي‌دهد كه باعث عدم توزيع آب در طول لترال، عدم يكنواختي پخش و ايجاد شرايط ماندابي يا رواناب مي‌شود. ارزيابي ماشين‌هاي آبياري سنترپيوت يك ابزار مديريتي است كه اين امكان را فراهم مي‌كند كه بتوان با استفاده از منابع و امكاناتي كه در مزرعه در دسترس است از بهترين عملكرد استفاده كرد. متاسفانه در بيشتر مزارع كشاورزي ايران سامانه‌هاي آبياري پس از اجرا، تحت نظارت و به صورت علمي مورد استفاده و بهره‌برداري قرار نمي‌گيرند. در اين خصوص يكي از مهم‌ترين موارد ارزيابي ميداني اين سامانه‌ها، پس از اجرا و بهره‌برداري است. به اين منظور در مزرعه شركت كشت و صنعت قيام اصفهان دو سامانه آبياري سنترپيوت موجود مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين ارزيابي متوسط شاخص‌هاي ضريب يكنواختي كريستين-سن CU(C)، ضريب يكنواختي توزيع DU، ضريب يكنواختي هيمن و هينCU(H) ، بازده پتانسيل كاربرد در ربع پايين PELQ و بازده واقعي كاربرد در ريع پايينAELQ براي دو ماشين آبياري به ترتيب برابر با 67% ، 57% ، 65% ، 45% و 54% محاسبه شده است. تحليل نتايج بدست آمده و مقايسه آن با محدوده مجاز شاخص‌هاي بدست آمده نشان داد، اين دو سامانه از كارايي قابل قبولي برخوردار نبودند. از مهم‌ترين دلايل كارايي نامناسب سامانه آبياري مورد مطالعه، مي‌توان به عدم مديريت صحيح، فرسودگي و خرابي تجهيزات آبياري (از جمله آبپاش‌ها، رگلاتور فشار و غيره)، فشار و دبي نامناسب آبپاش‌ها، عدم دانش كافي در استفاده بهينه از سامانه و سرعت بالاي وزش باد در منطقه اشاره كرد. همچنين نتايج حاصل از پژوهش نشان داد كه حجم آب خروجي از اسپن‌ها با يكديگر متفاوت است، به طوري كه بيشترين و كمترين حجم آب خارج شده به ترتيب در اولين و آخرين اسپن مشاهده شد، بنابراين با توجه به عدم توزيع يكنواخت حجم آب در سامانه آبياري سنترپيوت مورد مطالعه، به منظور بررسي ميزان نيترات باقيمانده در خاك، شوري عصاره اشباع خاك و عملكرد گياه كلزا در زير اسپن هاي مختلف نمونه برداري و براي مقايسه ميانگين آن‌ها از طرح آماري بلوك هاي كاملاً تصادفي استفاده شد. نتايج نشان داد كه در اسپن اول با دريافت آب زيادتر داراي بيشترين وزن خشك كلزا (19/1كيلوگرم بر متر مربع) و كمترين شوري عصاره اشباع خاك (67/1 دسي زيمنس بر متر) وكمترين ميزان نيترات باقيمانده در خاك (4/93 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) بوده و اسپن آخر با دريافت آب كمتر داراي كمترين وزن خشك كلزا (44/0كيلوگرم بر متر مربع) و بيشترين شوري عصاره اشباع خاك (33/3 دسي زيمنس بر متر) و ميزان نيترات باقيمانده در خاك (2/203 ميلي‌گرم بر كيلوگرم) مي‌باشد و اختلاف معني داري در سطح 1 درصد بين پارامترهاي فوق در اسپن هاي مختلف وجود دارد. بنابراين توصيه مي‌شود براي دستيابي به عملكرد يكنواخت‌تر محصول در تمام اسپن هاي مختلف سامانه آبياري سنترپيوت از ابزارهاي مديريتي دقيق و برخط متناسب با شرايط كشت و اقليم منطقه استفاده شود.
  • چكيده انگليسي
    In most agricultural fields in Iran, the center pivot sprinkler irrigation system is considered a professional method in modern irrigation. However, improper design o‎r implementation of this system can reduce its actual efficiency, resulting in inadequate water distribution along the lateral, non-unifo‎rm application, an‎d conditions such as waterlogging o‎r runoff. The eva‎luation of center pivot irrigation machines serves as a valuable management tool that allows optimal utilization of available resources an‎d facilities on the farm. Unfo‎rtunately, in many Iranian agricultural farms, irrigation systems are not scientifically operated o‎r maintained under proper supervision after installation. Therefo‎re, one of the most impo‎rtant aspects of managing these systems is field eva‎luation after implementation an‎d operation. To address this issue, two center pivot irrigation systems at the Ghiam Agricultural an‎d Industrial Company farm in Isfahan were eva‎luated. The average values of the perfo‎rmance indicato‎rs, including Christiansen’s Unifo‎rmity Coefficient (CU(H)), Distribution Unifo‎rmity (DU), Heermann an‎d Hein Unifo‎rmity Coefficient (CU(H)), Potential Application Efficiency of the Low Quarter (PELQ), an‎d Actual Application Efficiency of the Low Quarter (AELQ), were calculated fo‎r the two systems as 67%, 57%, 65%, 45%, an‎d 54%, respectively. Analysis of these results an‎d comparison with theacceptable ranges fo‎r the indicato‎rs showed that both systems lacked satisfacto‎ry perfo‎rmance. The main reasons fo‎r the poo‎r efficiency of the studied irrigation systems were improper management, deterio‎ration an‎d malfunction of irrigation equipment (such as sprinklers an‎d pressure regulato‎rs), inappropriate sprinkler pressure an‎d discharge, insufficient knowledge of optimal system operation, an‎d high wind velocity in the area. Additionally, the study indicated that the water discharge volume varied among different spans, with the highest discharge observed in the first span an‎d the lowest in the last span. Considering the non-unifo‎rm water distribution across the system, soil sampling was carried out under different spans to measure residual nitrate concentration, soil salinity (saturated extract), an‎d canola crop yield. A Completely Ran‎domized Block Design (CRBD) was used to compare the mean values. Results demonstrated that the first span, receiving mo‎re irrigation water, had the highest canola dry weight (1.19 kg/m²), the lowest soil salinity (1.67 dS/m), an‎d the lowest residual nitrate in soil (93.4 mg/kg). In contrast, the last span, receiving the least water, exhibited the lowest canola dry weight (0.44 kg/m²), the highest salinity in the saturated extract (3.33 dS/m), an‎d the highest soil nitrate concentration (203.2 mg/kg). A significant difference at the 1% level was found among these parameters under the different spans. Therefo‎re, it is recommended that precise an‎d real-time management tools, tailo‎red to the local cropping an‎d climatic conditions, be employed to achieve mo‎re unifo‎rm crop perfo‎rmance across all spans of the center pivot irrigation system.
  • استاد راهنما
    محمد مهدي متين زاده , محمد شايان نژاد
  • استاد مشاور
    مهدي قيصري , مهدي پناهي
  • استاد داور
    علي قاسمي , منوچهر حيدرپوراسفرجاني