اثر تلقيح مصنوعي بر برخي از فراسنجه‌هاي خوني و ارتباط آن با ابستني در گاوهاي شيري

چكيده تلقيح مصنوعي يكي از روش‌هاي مهم در مديريت توليدمثل گاوهاي شيري است كه موفقيت آن تحت تأثير عوامل فيزيولوژيك، ايمني و متابوليكي قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسي تغييرات برخي فراسنجه‌هاي خوني پس از تلقيح مصنوعي و ارتباط آنها با وضعيت آبستني در 38 راس گاو هلشتاين چندبار زايش‌كرده انجام شد. نمونه‌هاي خون پيش از تلقيح (T0) و پنج ساعت پس از آن (T1) جمع‌آوري و شاخص‌هاي هماتولوژيك (گلبول‌هاي سفيد، لنفوسيت‌ها، مونوسيت‌ها، ائوزينوفيل‌ها، بازوفيل‌ها، گلبول‌هاي قرمز، هموگلوبين، هماتوكريت، پلاكت‌ها)، پروكلسي‌تونين (PCT) و پروتئين‌هاي سرمي (پروتئين كل، آلبومين، گلوبولين) اندازه‌گيري شد. وضعيت آبستني در روز 30 پس از تلقيح تعيين و نتايج بر اين اساس مقايسه شد. نتايج نشان داد پاسخ فراسنجه‌هاي خوني به تلقيح يكسان نبود. غلظت گلوبولين در كل دام‌ها در T1 به‌طور معني‌داري افزايش يافت (05/0˂P)، همچنين اختلاف گلوبولين بين گروه آبستن و غيرآبستن در T0 در سطح تمايل به معني‌داري بود (P <‎ 0.1) و در T1 معني‌دار شد (05/0˂P).گلبول‌هاي قرمز، هموگلوبين و هماتوكريت تغيير كلي معني‌داري نداشتند، اما در هر دو زمان در گروه آبستن به‌طور معني‌داري كمتر از گروه غيرآبستن بودند. لنفوسيت‌ها تغيير كلي معني‌داري نشان ندادند ولي در T1 بين دو گروه تفاوت معني‌دار داشتند؛ الگوي مشابهي براي بازوفيل‌ها (كاهش معني‌دار در گروه آبستن در T1) مشاهده شد. ائوزينوفيل‌ها در گروه آبستن تفاوتي در حد تمايل به معني‌داري نشان دادند. در تحليل‌هاي همبستگي پيرسون و اسپيرمن، گلوبولين حضور قابل‌توجهي در بخش مرتبط با آبستني داشت و مونوسيت‌ها نيز در برخي شبكه‌هاي پس از تلقيح با آن مرتبط بودند؛ با اين حال، به دليل تفاوت آستانه‌هاي همبستگي بين دو زمان، اين يافته‌ها صرفاً الگوهاي آماري را نشان مي‌دهند نه پايداري شدت ارتباط. در مجموع، بررسي هم‌زمان فراسنجه‌هاي خوني و الگوهاي همبستگي آنها مي‌تواند به شناخت بهتر پاسخ فيزيولوژيك گاو به تلقيح مصنوعي و عوامل مرتبط با موفقيت آبستني كمك كند.

Artificial insemination (AI) is a key method in dairy cow reproductive management, an‎d its success is influenced by physiological, immunological, an‎d metabolic factors. This study examined changes in selec‎ted blood parameters following AI an‎d their relationship with pregnancy status in 38 multiparous Holstein cows. Blood samples were collected before insemination (T0) an‎d five hours after (T1); hematological indices (white blood cells, lymphocytes, monocytes, eosinophils, basophils, red blood cells, hemoglobin, hematocrit, platelets), procalcitonin (PCT), an‎d serum proteins (total protein, albumin, globulin) were measured. Pregnancy status was determined on day 30 post-insemination, an‎d results were compared accordingly. Blood parameters did not respond uniformly to AI. Globulin concentration increased significantly across all cows at T1 (P <‎ 0.05); the difference in globulin between pregnant an‎d non-pregnant cows approached significance at T0 (P <‎ 0.1) an‎d became significant at T1 (P <‎ 0.05). Red blood cells, hemoglobin, an‎d hematocrit showed no overall significant change but were significantly lower in the pregnant group at both time points. Lymphocytes showed no overall change but differed significantly between groups at T1; a similar pattern was observed for basophils (a significant decrease in the pregnant group at T1). Eosinophils showed a near-significant difference in the pregnant group. In Pearson an‎d Spearman correlation analyses, globulin showed notable presence in the pregnancy-related network segment, with monocytes also linked in some post-insemination networks; however, due to differing correlation thresholds between time points, these findings reflect statistical association patterns rather than stable correlation strength. Overall, simultaneous assessment of blood parameters an‎d their correlation patterns can improve understan‎ding of the cowʹs physiological response to AI an‎d the factors associated with pregnancy success.

رسول كوثر

اميرحسين مهدوي

سعيد انصاري مهياري , عليرضا علي پور